Zespół Lyncha, czyli mutacje w genach MLH1, MSH2 i MSH6

Geny MLH1, MSH2 i MSH6 należą do grupy genów naprawczych, ich zadaniem jest regeneracja uszkodzonego DNA. Ta rola jest bardzo ważna, ponieważ zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu genów sprzyjają rozwojowi nowotworów. Mutacje w genach MLH1, MSH2 i MSH6 są odpowiedzialne za występowanie choroby HNPCC, znanej lepiej pod nazwą zespół Lyncha. Charakteryzuje się on wysokim ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego i nowotworów towarzyszących: trzonu macicy i jajnika, raka żołądka, jelita cienkiego, dróg żółciowych, trzustki oraz nowotworów układu moczowego.

zespol_lyncha.jpg

Ocena: 4/5 (0 opinii)

Zespół Lyncha – ryzyko wystąpienia nowotworu

Zespół Lyncha najczęściej kojarzony jest z dziedzicznym, niepolipowatym rakiem jelita grubego, który objawia się w młodym wieku (przed 50. rokiem życia). Szacuje się, że odpowiada on za 3-5% wszystkich zachorowań na nowotwory jelita grubego, tym samym jest najczęstszą przyczyną ich występowania. W zależności od genu, w którym pojawiła się mutacja, można wyróżnić:

  • Zespół Lyncha I – dotyczy tylko raka jelita grubego, a ryzyko zachorowania wynosi 80%. U większości chorych pojawiły się mutacje MSH2 i MLH1.
  • Zespół Lyncha II – wiąże się z wystąpieniem mutacji w genie MSH6. Poza ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia raka trzonu macicy (60%), żołądka (13%) i jajnika (12%) oraz raka jelita cienkiego, nerek, moczowodu, skóry i dróg żółciowych.

Zespół Lyncha – rozpoznanie

Objawy raka jelita grubego w zespole Lyncha przebiegają tak samo jak w przypadku nowotworów sporadycznych. Podejrzenie, że chory obciążony jest mutacją genów MLH1, MSH2 i MSH6 pojawia się, jeśli nowotwór wystąpi w młodym wieku (średnio w wieku 44 lat) lub choroba dotyczy kobiety (rak jelita grubego znacznie częściej dotyka mężczyzn). W rozpoznaniu zespołu Lyncha stosuje się trzy metody.

  1. Kryteria amsterdamskie II – trzy warunki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby można było rozpoznać zespół Lyncha. Zgodnie z tą metodą osoba, u której występuje HNPCC musi posiadać w rodzinie:
    • co najmniej trzech krewnych z potwierdzonym rakiem jelita grubego, w tym jednego krewnego pierwszego stopnia,
    • przypadek raka jelita grubego występującego co najmniej w dwóch pokoleniach,
    • co najmniej jeden przypadek raka jelita grubego rozpoznany przed 50. rokiem życia.
  2. Wytyczne Bethesda – metoda kryteriów amsterdamskich jest pierwotną formą diagnozowania choroby, jednak ze względu na jej zawodność opracowano nową. Wytyczne Bethesda są bardziej obszerne i szczegółowe. Według tej metody zespół Lyncha dotyczy:
    • rodzin spełniające kryteria amsterdamskie,
    • chorych, u których raka jelita grubego lub raka trzonu macicy rozpoznano przed 45. rokiem życia,
    • chorych, u których rozpoznano 2 zachorowania ze spektrum zespołu Lyncha, z uwzględnieniem synchronicznych i metachronicznych zachorowań na raka jelita grubego i na inne nowotwory o lokalizacji pozajelitowej,
    • chorych, u których gruczolaki jelita grubego stwierdzono przed 40. rokiem życia.
    • chorych na raka jelita grubego z jednym krewnym pierwszego stopnia, który zachorował na ten sam nowotwór lub inny ze spektrum HNPCC przed 45. rokiem życia lub u którego rozpoznano gruczolaka w jelicie grubym przed 45.
    • rokiem życia,
    • chorych z rakiem części wstępującej jelita grubego lub odbytnicy rozpoznanym przed 45. rokiem życia, w badaniu histologicznym nowotwór niezróżnicowany lub typu carcinoma solidum albo carcinoma cribriforme,
    • chorych na raka jelita grubego poniżej 45. roku życia, w badaniu histologicznym stwierdzono komórki sygnetowate,
  3. Badania genetyczne – najbardziej innowacyjna metoda rozpoznawania zespołu Lyncha. Może obejmować nie tylko osoby, które zachorowały na raka jelita grubego ale również ich krewnych, aby określić ryzyko wystąpienia nowotworu. Metoda polega na poddaniu próbki materiału genetycznego badaniu, które pozwoli określić czy w genach występuje mutacja. Dzięki świadomości zagrożenia wystąpienia raka jelita grubego można szybko wdrożyć profilaktykę.

Zespół Lyncha – wskazania do badania

Wykonanie badania genetycznego jest wiarygodnym źródłem wiedzy o własnym organizmie. W przypadku wystąpienia predyspozycji do zachorowania na raka jelita grubego można zacząć działać zapobiegawczo i nie doprowadzić do rozwoju choroby. Przeprowadzenie badań genetycznych na mutację w genach MLH1, MSH2 i MSH6 powinny rozważyć przede wszystkim osoby, które:

  • mają w rodzinie u bliskich krewnych udokumentowane przypadki HNPCC,
  • mają w rodzinie przypadki zachorowań na raka jelita grubego,
  • mają w rodzinie krewnych, u których stwierdzono oprócz guza jelita grubego, współistnienie innych nowotworów np. endometrium, jajników, nerek, żołądka,
  • zdiagnozowały u siebie jakiekolwiek zmiany w jelicie grubym.

Zespół Lyncha – profilaktyka

Osoby, u których w badaniu genetycznym wykryto mutację genów odpowiedzialną za zespół Lyncha lub u których w rodzinach pojawiła się choroba powinny zastosować profilaktykę. Regularne przeprowadzanie badań pozwala na wykrycie choroby we wczesnym stadium, dzięki czemu można zapobiec jej rozwojowi. Ważne jest, aby pamiętać, że raka jelita grubego można wyleczyć, a śmiertelność związana z zachorowaniami wynika z późnego wykrycia choroby. Do działań zapobiegawczych należą:

  • kolonoskopia – przeprowadzana co 2-3 lata począwszy od 25. roku życia. Pozwala na wykrycie wszelkich zmian występujących w jelicie, jest najbardziej powszechnym badaniem w kierunku wykrycia raka jelita grubego
  • USG dopochwowe i biopsja endometrialna – dotyczy kobiet z zespołem Lyncha, zaleca się, aby badania prowadzone były co roku począwszy od 30-35 roku życia
  • gastroskopia – zalecana w krajach o dużej zachorowalności na raka żołądka
  • aspiryna – regularne przyjmowanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jelita grubego u osób z zespołem Lyncha. Nie ma jednak wystarczająco wiarygodnych badań określających dawkę i częstotliwość zażywania leku, dlatego do tego zalecenia należy podchodzić z dystansem, najlepiej w każdej kwestii konsultować się z lekarzem.

Poza regularnym poddawaniu się badaniom należy wystrzegać się czynników, które mogą wpływać na rozwój nowotworu. Przyczyny rozwoju raka jelita grubego to przede wszystkim:

  • zła dieta uboga w wapń, brak warzyw, z dużą ilość tłuszczów i czerwonego mięsa
  • palenie papierosów i nadużywanie alkoholu
  • brak wysiłku fizycznego
  • nieprawidłowa masa ciała
  • powtarzające się zaparcia
  • długoletnie zapalenia okrężnicy, choroba Leśniewskiego - Crohna
  • wiek

Zespół Lyncha – leczenie

Niezależnie od powodów wystąpienia nowotworu jelita grubego postępowanie jest takie samo. Najskuteczniejszą metodą leczenia jest kolektomia, polega na częściowym lub całkowitym usunięciu jelita grubego. Ta metoda jest radykalna ale przynosi skuteczne efekty i może prowadzić do całkowitego wyzdrowienia. Często stosowana jest również chemioterapia jako uzupełnienie leczenia chirurgicznego lub samodzielną terapię, jeśli występują przeciwwskazania do przeprowadzenia operacji. Inną metodą jest radioterapia. Leczenie raka jelita grubego może być trudne i obciążające psychicznie, jednak odpowiednia terapia wdrożona we wczesnej fazie choroby pozwala na długie życie.


Opublikowane na Sprawdzgeny.pl. Data publikacji:

Dalsza pomoc i informacje

Znajdź najlepsze laboratorium
Znajdź laboratorium

Poradnik

Poznaj sekrety urody

Zobacz wszystkie