Test na ojcostwo - jak wygląda badanie?

Jeszcze kilka lat temu testy na ojcostwo były w Polsce tematem tabu. Kobiety wstydziły się swojej niepewności i bardzo często stawały się tematem plotek. Na szczęście, podejście wielu osób uległo zmianom, dzięki czemu o testach na ojcostwo mówi się już otwarcie. Na czym polega test na ojcostwo, gdzie można go wykonać i w jakich sytuacjach?

test-na-ojcostwo-ojciec-trzyma-syna.jpg

Ocena: 4/5 (0 opinii)

Test na ojcostwo to badanie genetyczne, które polega na pobraniu materiału genetycznego, na podstawie którego stwierdzane są podobieństwa oraz różnice w kodzie DNA. To najskuteczniejsza i najbardziej wiarygodna metoda na potwierdzenie lub wykluczenie tego, czy dany mężczyzna jest ojcem biologicznym dziecka – daje 100% gwarancję wiarygodności wyników. Wszystko dlatego, że DNA pozostaje niezmienne – każda pobrana próbka zawiera ten sam kod DNA. Ponadto, dzieci dziedziczą swój profil genetyczny właśnie po rodzicach. Same badania genetyczne w celu ustalenia ojcostwa badają aż 24 markery, dlatego często niepotrzebna jest próbka pobrana od matki dziecka. Testy można wykonywać w celach prywatnych lub sądowych.

Test na ojcostwo w celach prywatnych

Tego rodzaju test może wykonać każdy, kto ma jakiekolwiek wątpliwości związane z pokrewieństwem. Bardzo często - oprócz mężczyzn i kobiet, którzy spodziewają się dziecka lub właśnie się im urodziło – po badania DNA sięgają osoby starsze, które z jakichś powodów mają wątpliwości dotyczące swoich, często już dorosłych, dzieci.

Kiedyś wykonanie takich badań we własnym zakresie było bardzo kłopotliwe. Ich koszt często przekraczał trzy tysiące złotych, dodatkowo wiele osób obawiało się braku dyskrecji. Obecnie ceny prywatnych badań zaczynają się już od 600zł, co bez wątpienia umożliwia wykonanie testów na ojcostwo szerszemu gronu osób.

Pary bardzo często decydują się na wykonanie badań genetycznych pod presją swoich rodziców, którzy sugerują, że „dziecko wcale nie jest podobne”, „na pewno nie jest twoje” itp. Wyniki testu zapewniają im upragniony spokój oraz ucinają wszystkie, nieprzychylne komentarze.

W trudnej, stresującej sytuacji, prywatny test na ojcostwo można wykonać także w domu, bez potrzeby pojawiania się w laboratorium. Zestaw do badania jest wysyłany pocztą, dostępny w specjalnie wyznaczonych do tego punktach, a nawet w aptekach. Jego wykonanie jest banalnie proste i – przede wszystkim – całkowicie bezpieczne dla dziecka. Wystarczy pobrać, z pomocą specjalnej szpatułki, próbki z wnętrza policzków.

Niektóre z laboratoriów w swojej ofercie mają jeszcze jedno rozwiązanie. Polega na tym, że pielęgniarka przyjeżdża pod wskazany adres i pobiera próbki na miejscu. To idealne rozwiązanie dla osób, które np. z powodów zdrowotnych nie mogą we własnym zakresie zakupić testu lub pojawić się w laboratorium. Obecnie możliwości jest bardzo dużo, dzięki czemu każdy może wybrać najwygodniejszą dla siebie opcję.

Test na ojcostwo w celach sądowych

W przeciwieństwie do prywatnie wykonywanych testów, te sądowe wymagają ściśle określonych procedur. Badania te wykonuje się podczas toczących się procesów o ustalanie ojcostwa. Ekspertyza z wyników badań genetycznych stanowi główne źródło wyroków sądowych. Sądowe testy na ojcostwo zlecane są bezpośrednio przez sąd lub prokuratora na podstawie złożonego przez strony wniosku.

Badanie, które polega – podobnie jak w przypadku testów prywatnych – na pobraniu próbki z wnętrza policzka, odbywa się przy co najmniej dwóch, niezwiązanych ze stronami, świadkach. Najczęściej zostają nimi pracownicy laboratorium. Nie oznacza to jednak, że drogą sądową nie jesteśmy w stanie uniknąć anonimowości. Są przypadki, w których strony zastrzegają sobie do niej prawo. Wówczas zamiast podawania danych osobowych, badanemu przypisuje się pseudonim. Pracownicy laboratorium nie znają nazwisk, porównują jedynie dwie próbki. W takim przypadku badanie wykonywane jest samodzielnie – bez świadków. Niemniej jednak, trzeba liczyć się z tym, że decydując się na takie rozwiązanie, całą odpowiedzialność za próbkę bierzemy na siebie, a wyniki testu nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu dla sądu, więc nie są brane pod uwagę. Anonimowe testy na ojcostwo przez swoją małą wiarygodność bardzo często prowadzą do skierowania na kolejne, tym razem jawne i kontrolowane, badania.

Jak wygląda ustalenie ojcostwa po wykonaniu testów?

Sąd ustala ojcostwo na podstawie orzeczenia sądowego, w którym brane są pod uwagę ustalenia biorących udział w procesie stron (matka oraz potencjalny ojciec). Są również sytuacje, w których mężczyzna, bez względu na to czy jest lub nie biologicznym ojcem dziecka, decyduje się je uznać.

Ustalenia sądu oraz postępowanie zależy również od stanu cywilnego biorących udział w procesie stron. W przypadku zawartego małżeństwa, sąd zakłada, że ojcem dziecka będzie mąż matki. Małżeństwo może przystąpić do badań genetycznych w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka. Jednak nawet wtedy muszą istnieć konkretne powody, dla których takie badania powinny zostać wykonane, np. uargumentowane niepodobieństwo. W przypadku, w którym strony w postępowaniu nie są w związku małżeńskim, ojcostwo ustala się na podstawie orzeczenia sądowego lub przez uznanie.

Matka dziecka może odrzucić uznanie przez ojca dziecka, jeśli jest ono niepełnoletnie. Pełnoletnie dziecko samo decyduje o uznaniu. W nieformalnych związkach wystąpić o ustalenie ojcostwa może wyłącznie matka lub prokurator. W obu przypadkach (małżeństwo lub nie) po potwierdzeniu ojcostwa, wszystkie koszty związane z badaniami ponosi ojciec dziecka. W przeciwnym razie, koszty ponosi sąd lub prokurator, rzadko kiedy zdarza się, by koszty sądowe pokrywała matka dziecka.

Bardzo częstym pytaniem dotyczącym sądowych badań genetycznych, jest to, czy można wykonać testy na ojcostwo bez wiedzy matki. Polskie prawo wyraźnie mówi, że aby wykonać sądowe badania, trzeba uzyskać zgodę obu stron.

Czy test na ojcostwo podczas ciąży jest bezpieczny?

Niepewność związana z tym, że nienarodzone dziecko nie ma ojca, potrafi być bardzo stresująca i niezdrowa dla przebiegu ciąży. Dlatego coraz więcej osób decyduje się na badania ojcostwa jeszcze w trakcie jej trwania. Badania genetyczne można wykonać już po 10. tygodniu ciąży.

Badanie jest całkowicie bezpieczne – polega na pobraniu próbek od matki oraz potencjalnego ojca. W przypadku mężczyzny może być to krew, wymaz z policzka lub mikroślad, jak choćby włos, z kolei od kobiety pobierana jest niewielka próbka krwi.

Badania wykonywane w ciąży dają taką samą gwarancję, jak te wykonywane już po jej rozwiązaniu. Badania DNA wykonane tak wcześnie są idealnym rozwiązaniem dla przyszłych rodziców. Niewiedza oraz strach nią wywołany powoduje zarówno u kobiety, jak i u mężczyzny, bardzo silne emocje. Nasilający się stres może bardzo negatywnie odbić się na rozwijającym się dziecku. W takim przypadku wyniki testu nie tylko udzielą odpowiednich informacji, ale mogą okazać się pewnego rodzaju lekarstwem, które pozwoli zniwelować stres, wzbudzić w obojgu rodzicach spokój, a także pomóc w odbudowaniu relacji już przed narodzinami dziecka. Taka wiedza umożliwi zaplanować przyszłość, co w trakcie ciąży jest bardzo ważnym aspektem, zwłaszcza dla kobiet. Dodatkowo można połączyć test na ojcostwo z badaniami prenatalnymi, które pozwolą sprawdzić, czy dziecko urodzi się zdrowe.

Test na ojcostwo a jego cena

To prawda, że cena podstawowych testów zaczyna się już od 600zł, ale nie zawsze taniej znaczy lepiej. Podobnie jest z testami DNA na ojcostwo. Zanim zdecydujemy się za zakup testu tylko dlatego, że jego cena jest bardzo atrakcyjna, należy zwrócić uwagę na kilka rzeczy, przede wszystkim:

  • czy laboratorium nie ukrywa dodatkowych kosztów
  • czy test bada 24 markery
  • czy laboratorium posiada certyfikaty oraz referencje
  • czy dostarczenie testu nie łączy się z dodatkowymi opłatami

Najtańsze testy na ojcostwo bardzo często nie obejmują pełnej diagnostyki oraz posiadają dodatkowe, ukryte koszty. Dlatego dzwoniąc do konkretnego laboratorium trzeba pamiętać, aby o wszystko dokładnie wypytać.

Testy, które obejmują pełen zakres usług, kosztują powyżej 1.000zł. Dlatego decydując się na tak ważną inwestycję, warto dopłacić do testu, który zagwarantuje nam pełną ofertę, czyli:

  • dostarczenie testu,
  • pełen zakres markerów
  • oraz gwarancję.

Gwarancja przyda się w sytuacjach, w których z jakiejś przyczyny dojdzie do zanieczyszczenia próbki innym DNA. Zapewniona gwarancja pozwala na dostarczenie kolejnej, czystej próbki za darmo.

Trzeba się liczyć również z tym, że cena zmienia się zależnie od tego, jakiego rodzaju próbkę planujemy poddać badaniom laboratoryjnym. Najtańsza, to oczywiście wymaz z policzka. Jednak sytuacje życiowe często zmuszają do wysłania innego rodzaju próbki, np. włos, dziecięcy smoczek lub inne przedmioty, które zawierają mikroślady. To oczywiście nie oznacza, że wszystkie tanie testy będą nieodpowiednie. Wszystko zależy od laboratorium, które daną usługę oferuje. Ważne jest to, aby wyczulić się na te, które ukrywają dodatkowe koszty. Najdroższe testy na ojcostwo, to te, które wykonuje się w trakcie ciąży. Ich koszt może dojść nawet do 6.000zł.

Niestety, testy na ojcostwo nie będą refundowane przez NFZ, dlatego że nie należą do działań medycznych. Na szczęście jest kilka sposobów na to, a uczynić je bardziej dostępne. Jednym z kilku rozwiązań jest wprowadzenie systemu ratalnego. Osoby, które nie mogą pozwolić sobie na płatność z góry, mogą spłacić test w ratach, które nie posiadają żadnego oprocentowania. W zależności od potrzeb, może to być kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt rat. Kolejnym rozwiązaniem są sądowe badania genetyczne. Nie wyeliminują całkowicie płatności, ale często osoba, która wniosła o wykonanie testów DNA, zostaje zwolniona z opłat, zwłaszcza wtedy, kiedy jej wniosek okaże się uzasadniony. W każdym razie, decydując się na zakup testu, należy pamiętać, że jest to koszt jednorazowy.

Jakie próbki są odpowiednie do badań DNA?

Najczęściej mówi się o próbkach pobranych z wnętrza policzka. Są najpewniejszą opcją, ponieważ posiadają odpowiednią ilość DNA - dzięki temu stanowią podstawowe źródło podczas badań genetycznych. Jednak taka forma wymaga zgody ze strony mężczyzny. Kobiety bardzo często znajdują się w sytuacji, w której mężczyzna nie chce wykonać takiego testu, obawiając się m.in. obowiązku płacenia alimentów. Wówczas decydują się na niekonwencjonalne metody.

Tak naprawdę DNA znajdziemy na wielu przedmiotach użytku codziennego, np. szczotka do włosów, szczoteczka do zębów itp. Są to rzeczy, które posiadają tzw. mikroślady. Mikroślady zostają po kontakcie danej osoby z jakimś przedmiotem - może być to szklanka, sztućce, guma do żucia, chusteczka higieniczna. Z perspektywy badań genetycznych nie ma różnicy pomiędzy badaniem wymazu z policzka lub krwi, czy badaniem mikrośladów. Oba badania dają w pełni wiarygodne wyniki. Jedynym minusem badania mikrośladów jest to, że próbka musi być czysta. Osoba decydująca się na wysłanie takiej próbki, powinna mieć pewność, że nie znajduje się na niej kilka różnych mikrośladów (różne DNA). Wtedy wykonanie badania będzie niemożliwe.

Na szczęście, w takim przypadku laboratoria zapewniając gwarancję, umożliwiają wysłanie kolejnej próbki całkowicie za darmo.

Zatem jak odpowiednio zabezpieczyć mikroślady? Wystarczy schować wybrany przedmiot do czystej koperty lub pojemnika na mocz, który dostępny jest w każdej aptece. Przy pakowaniu wybranego przedmiotu do wysyłki musimy pamiętać o tym, że nie powinien być on wystawiony na działania czynników zewnętrznych, np.: słońce lub wilgoć. Bez względu na to, jaka próbka zostanie poddana badaniom DNA, wynik będzie dokładnie taki sam i stanowi podstawę do ustalenia ojcostwa.

Test na ojcostwo - krok po kroku

  • Po pierwsze, zanim rozpoczniemy pobieranie wymazu z policzka, musi upłynąć przynajmniej 30 minut od ostatniego posiłku. Zaleca się również unikania napojów, a nawet gum do żucia. Można pić wodę.
  • Po drugie, wymazówki są sterylne, dlatego należy wyciągnąć je w gumowych rękawiczkach, które znajdują się w opakowaniu testu na ojcostwo. Wymazówki przypominają patyczki kosmetyczne, choć tylko jedna strona zakończona jest bawełną. Nie należy jej dotykać! Wymazówkę trzeba trzymać za rączkę, nawet w rękawiczkach.
  • Po trzecie, wymazówkę należy włożyć do ust (bawełnianym końcem), przyłożyć do jednego z policzków, a następnie dynamicznym ruchem pocierać wnętrze policzka w górę i w dół (co najmniej 10 razy). Nie wystarczy poślinić wymazówki do badań DNA!
  • Po czwarte, pobrane próbki chowamy do specjalnie przygotowanego opakowania, a następnie do koperty. Koperta najczęściej jest już opisana i gotowa do wysyłki.

Czy grupa krwi potwierdzi ojcostwo?

Rodzice bardzo często zastanawiają się czy grupa krwi wystarczy do tego, aby określić pokrewieństwo. Owszem, grupa krwi pozwala na wstępne wykluczenie ojcostwa, ale nie jest to badanie wiarygodne dlatego, że nawet inna grupa krwi nie zawsze świadczy o braku pokrewieństwa.

Grupa krwi dziedziczona jest po rodzicach. Możemy wyróżnić cztery grupy krwi: A, B, AB, 0. Są sytuacje, w których faktycznie grupa krwi jest w stanie ustalić ojcostwo, a raczej je wykluczyć. Kiedy matka posiada grupę 0, a ojciec grupę B - dziecko nie może mieć grupy krwi A. Jednakże, kiedy rodzice mają grupy krwi A oraz B, dziecko może mieć wszystkie z czterech grup. W takiej sytuacji trudno mówić o jakimkolwiek ustaleniu pokrewieństwa. Ponadto, badania grupy krwi u dziecka wykonuje się dopiero po 2. roku życia.

Test na ojcostwo - jak wygląda wynik?

W wyniku otrzymamy nie tylko informację dotyczącą ustalenia lub zaprzeczenia ojcostwa. Ocena pokrewieństwa oparta jest na szczegółowo opisanych profilach genetycznych domniemanego ojca oraz dziecka.

Wynik powinien również zawierać w sobie opis wykorzystanej do badania metody, a także pieczątki i podpisy. Dopiero wtedy możemy mieć pewność, że otrzymany test jest wiarygodny.

Najważniejsze są opisy profili genetycznych, bo to właśnie na ich podstawie określane jest ojcostwo. Najczęściej jest to forma tabeli, uwzględniająca wszystkie przebadane markery. Ich zgodność oznacza, że dany mężczyzna jest ojcem dziecka.

Oprócz podpisów oraz pieczątek, wynik powinien zawierać wszystkie informacje dotyczące placówki, w której wykonany został test, czyli: nazwa, adres, NIP. Dodatkowo, wynik powinien zawierać opis tego, w jakim stanie zostały dostarczone próbki. Jeżeli znajdowały się na nich jakieś dodatkowe mikroślady, powinny zostać wypisane, dopiero wtedy zyskamy pewność, że próbka została należycie sprawdzona.

Test na ojcostwo - kto powinien zrobić?

W społeczeństwie panuje ogólny pogląd, polegający na tym, że testy na ojcostwo są wykonywane na prośbę kobiet lub mężczyzn w przypadku zdrad lub niechcianych wpadek. Przez to bardzo wiele osób stroni od wykonania badań genetycznych, a przecież są one dedykowane wszystkim osobom, które mają wszelkiego rodzaju wątpliwości.

Badania te można zrobić w każdym wieku. Test na ojcostwo nie powinien być kojarzony ze wstydem, aczkolwiek wciąż dużo osób obawia się, że ktoś może się o tym dowiedzieć. Na szczęście, XXI wiek umożliwia wykonanie takiego testu z gwarancją stu procentowej anonimowości. Test przysyłany do domu nie posiada informacji na kopercie, które w jakikolwiek sposób sugerowałaby z jakiego laboratorium został wysłany. Na kopercie znajduje się tylko adresat.

Dlatego, zamiast żyć w niepewności oraz stresie związanym z niewiedzą, warto zastanowić się nad wykonaniem testu na ojcostwo. Potwierdzenie ojcostwa pozwoli na odbudowanie nadszarpniętych relacji oraz zaufania, z kolei jego zaprzeczenie umożliwi poukładanie spraw, które do tej pory były źródłem wielu problemów. Wiedza zawsze będzie lepsza od jej braku. Szczególnie wtedy, kiedy chodzi o dobro dziecka.


Opublikowane na Sprawdzgeny.pl. Data publikacji:

Dalsza pomoc i informacje

Znajdź najlepsze laboratorium
Znajdź laboratorium

Poradnik

Poznaj sekrety urody

Zobacz wszystkie