Zespół Lyncha, czyli mutacje w genach MLH1, MSH2 i MSH6

Zespół Lyncha – ryzyko wystąpienia nowotworu

Zespół Lyncha najczęściej kojarzony jest z dziedzicznym, niepolipowatym rakiem jelita grubego, który objawia się w młodym wieku (przed 50. rokiem życia). Szacuje się, że odpowiada on za 3-5% wszystkich zachorowań na nowotwory jelita grubego, tym samym jest najczęstszą przyczyną ich występowania. W zależności od genu, w którym pojawiła się mutacja, można wyróżnić:

Zespół Lyncha – rozpoznanie

Objawy raka jelita grubego w zespole Lyncha przebiegają tak samo jak w przypadku nowotworów sporadycznych. Podejrzenie, że chory obciążony jest mutacją genów MLH1, MSH2 i MSH6 pojawia się, jeśli nowotwór wystąpi w młodym wieku (średnio w wieku 44 lat) lub choroba dotyczy kobiety (rak jelita grubego znacznie częściej dotyka mężczyzn). W rozpoznaniu zespołu Lyncha stosuje się trzy metody.

  1. Kryteria amsterdamskie II – trzy warunki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby można było rozpoznać zespół Lyncha. Zgodnie z tą metodą osoba, u której występuje HNPCC musi posiadać w rodzinie:
    • co najmniej trzech krewnych z potwierdzonym rakiem jelita grubego, w tym jednego krewnego pierwszego stopnia,
    • przypadek raka jelita grubego występującego co najmniej w dwóch pokoleniach,
    • co najmniej jeden przypadek raka jelita grubego rozpoznany przed 50. rokiem życia.
  2. Wytyczne Bethesda – metoda kryteriów amsterdamskich jest pierwotną formą diagnozowania choroby, jednak ze względu na jej zawodność opracowano nową. Wytyczne Bethesda są bardziej obszerne i szczegółowe. Według tej metody zespół Lyncha dotyczy:
    • rodzin spełniające kryteria amsterdamskie,
    • chorych, u których raka jelita grubego lub raka trzonu macicy rozpoznano przed 45. rokiem życia,
    • chorych, u których rozpoznano 2 zachorowania ze spektrum zespołu Lyncha, z uwzględnieniem synchronicznych i metachronicznych zachorowań na raka jelita grubego i na inne nowotwory o lokalizacji pozajelitowej,
    • chorych, u których gruczolaki jelita grubego stwierdzono przed 40. rokiem życia.
    • chorych na raka jelita grubego z jednym krewnym pierwszego stopnia, który zachorował na ten sam nowotwór lub inny ze spektrum HNPCC przed 45. rokiem życia lub u którego rozpoznano gruczolaka w jelicie grubym przed 45.
    • rokiem życia,
    • chorych z rakiem części wstępującej jelita grubego lub odbytnicy rozpoznanym przed 45. rokiem życia, w badaniu histologicznym nowotwór niezróżnicowany lub typu carcinoma solidum albo carcinoma cribriforme,
    • chorych na raka jelita grubego poniżej 45. roku życia, w badaniu histologicznym stwierdzono komórki sygnetowate,
  3. Badania genetyczne – najbardziej innowacyjna metoda rozpoznawania zespołu Lyncha. Może obejmować nie tylko osoby, które zachorowały na raka jelita grubego ale również ich krewnych, aby określić ryzyko wystąpienia nowotworu. Metoda polega na poddaniu próbki materiału genetycznego badaniu, które pozwoli określić czy w genach występuje mutacja. Dzięki świadomości zagrożenia wystąpienia raka jelita grubego można szybko wdrożyć profilaktykę.

Zespół Lyncha – wskazania do badania

Wykonanie badania genetycznego jest wiarygodnym źródłem wiedzy o własnym organizmie. W przypadku wystąpienia predyspozycji do zachorowania na raka jelita grubego można zacząć działać zapobiegawczo i nie doprowadzić do rozwoju choroby. Przeprowadzenie badań genetycznych na mutację w genach MLH1, MSH2 i MSH6 powinny rozważyć przede wszystkim osoby, które:

Zespół Lyncha – profilaktyka

Osoby, u których w badaniu genetycznym wykryto mutację genów odpowiedzialną za zespół Lyncha lub u których w rodzinach pojawiła się choroba powinny zastosować profilaktykę. Regularne przeprowadzanie badań pozwala na wykrycie choroby we wczesnym stadium, dzięki czemu można zapobiec jej rozwojowi. Ważne jest, aby pamiętać, że raka jelita grubego można wyleczyć, a śmiertelność związana z zachorowaniami wynika z późnego wykrycia choroby. Do działań zapobiegawczych należą:

Poza regularnym poddawaniu się badaniom należy wystrzegać się czynników, które mogą wpływać na rozwój nowotworu. Przyczyny rozwoju raka jelita grubego to przede wszystkim:

Zespół Lyncha – leczenie

Niezależnie od powodów wystąpienia nowotworu jelita grubego postępowanie jest takie samo. Najskuteczniejszą metodą leczenia jest kolektomia, polega na częściowym lub całkowitym usunięciu jelita grubego. Ta metoda jest radykalna ale przynosi skuteczne efekty i może prowadzić do całkowitego wyzdrowienia. Często stosowana jest również chemioterapia jako uzupełnienie leczenia chirurgicznego lub samodzielną terapię, jeśli występują przeciwwskazania do przeprowadzenia operacji. Inną metodą jest radioterapia. Leczenie raka jelita grubego może być trudne i obciążające psychicznie, jednak odpowiednia terapia wdrożona we wczesnej fazie choroby pozwala na długie życie.