Gen CYP1A2 - czym jest metabolizm kofeiny?

Kofeina - jak działa na organizm?

Kofeina powoduje wzrost ciśnienia, rozszerzenie oskrzeli, lekką euforię, a także wyostrzenie czujności i poprawienie funkcji poznawczych. Wrażliwość naszego organizmu na kofeinę oraz stopień pobudzenia zależy od częstotliwości jej spożywania.

Zwiększona dawka kofeiny podana osobom, które na co dzień spożywają małe jej ilości może powodować istotny wzrost ciśnienia, znaczącą euforię i pobudzenie, natomiast zwiększenie dawki u osób zażywających duże ilości kofeiny może jedynie przyspieszać reakcje na bodźce zewnętrzne.

Czy od kofeiny można się uzależnić?

Nadużywanie kofeiny w codziennej diecie może doprowadzić do rozwoju uzależnienia. Do jego głównych objawów należą:

Bezpieczna dawka kofeiny dla osoby dorosłej wynosi poniżej 300 miligramów. Należy jednak pamiętać, że każdy organizm wykazuje inną tolerancję kofeiny i może różnie zareagować na jej określone dawki.

Przedawkowanie kofeiny stwierdzane jest przy przyjęciu powyżej 500 miligramów tego związku, natomiast do zatrucia dochodzi przy ilości powyżej 2000 miligramów. Symptomami wskazującymi na zatrucie kofeiną są: rozkojarzenie, silne pobudzenie, zawroty głowy, drgawki i nerwowość.

Gen CYP1A2 - za co odpowiada?

Kofeina nie jest produkowana przez ludzki organizm, lecz dostarczana z zewnątrz w wyniku spożycia kawy, czekolady, herbaty, napojów energetycznych lub leków. Organizm po jej spożyciu rozpoczyna proces metabolizowania i usuwania kofeiny. Biotransformacja kofeiny odbywa się głównie w wątrobie, a złożony szlak jej przemian metabolicznych regulowany jest w 95% przez gen CYP1A2.

Jak szybko kofeina jest usuwana z organizmu?

U większości zdrowych dorosłych okres półtrwania kofeiny wynosi około 4 godziny, co oznacza, że w tym czasie jej stężenie we krwi zmniejsza się o połowę. Kofeina jest przetwarzana głównie przez cytochrom P450, enzym wytwarzany przez wątrobę. Gen posiada dwa warianty, które definiują różne zdolności do metabolizowania kofeiny. Allel „A” określa enzym, który metabolizuje kofeinę szybko, podczas gdy allel „F” enzym metabolizujący powoli. Osoby posiadające dwie kopie szybko metabolizującego allela „A” są szybkimi metabolizerami, natomiast te z co najmniej jedną kopią powoli metabolizującego allela „F”, są wolnymi metabolizerami. Kawa ma silniejszy wpływ na wolnych metabolizerów.

Około 54% populacji należy do grupy wolnych metabolizerów.

Gen CYP1A2 a metabolizm kofeiny

Proces przetwarzania kofeiny w dużej mierze zależy od posiadanego genotypu CYP1A2, a także wieku, stanu fizjologicznego (np. ciąża), stylu życia (np. palenie papierosów) czy stanu zdrowia (np. przyjmowanie leków).

Dlaczego warto wiedzieć jak szybko organizm pozbywa się kofeiny?

Badania wykazały, że wolni metabolizerzy kofeiny są znacznie bardziej narażeni na ryzyko zawału serca niż szybcy metabolizerzy. Spożywanie 2 do 3 filiżanek kawy dziennie zwiększa u nich ryzyko zawału serca o 36%, a u 4 lub więcej filiżanek dziennie powoduje zwiększenie ryzyka do 64%. Efekt ten jest jeszcze bardziej wyraźny u osób powyżej 50 roku życia.

Inne badania dowiodły nieznaczną tendencję do zwiększenia ryzyka utraty ciąży proporcjonalnie do dziennego spożycia kofeiny u kobiet homozygotycznych dla allela “F” Z drugiej strony, wśród szybkich metabolizerów umiarkowane spożycie kofeiny może nawet nieco zmniejszyć ryzyko zawału mięśnia sercowego.

Jak można zbadać metabolizm kofeiny?

Badanie jest proste, a wynik pewny i ważny przez całe życie. Poprzez pobranie wymazu z policzka możesz dowiedzieć się, czy metabolizujesz kofeinę powoli czy szybko, a co za tym idzie, jak bardzo musisz uważać na produkty zawierające tę substancję. Ta wiedza pomoże Ci żyć zdrowiej i uniknąć ryzyka zawału w przyszłości.

Znajomość zawartości kofeiny w produktach spożywczych i lekach, oraz wiedza o jej metabolizmie przez własny organizm, są niezwykle istotne w świadomym i bezpiecznym spożywaniu kofeiny. 

Cena badania metabolizmu kofeiny mieści się w przedziale od 200 do 400 zł.