Cukrzyca typu I - co oznacza i jak ją rozpoznać?

Cukrzyca typu I to przewlekła choroba autoimmunologiczna, będąca jednym z trzech głównych rodzajów cukrzycy i występująca u około 10% wszystkich osób dotkniętych tym schorzeniem. Pojawia się wtedy, gdy trzustka zaprzestaje produkcji insuliny. Bez niej glukoza nie może się przedostać do wnętrza komórek, co powoduje głód organizmu, mimo obecności dużej ilości glukozy w krwiobiegu.

cukrzyca-typu-1.png

Ocena: 4/5 (0 opinii)

Cukrzyca typu I bywała również nazywana cukrzycą młodzieńczą lub insulinozależną. Najczęściej początki tej choroby pojawiają się poniżej 30. roku życia. Choroba ta wiąże się z wieloma trudnościami w codziennym życiu, ale nie należy się do niej zrażać, gdyż istnieje wiele metod jej leczenia i kontroli, aby możliwie najbardziej ułatwić pacjentowi codzienne czynności.

 Cukrzyca typu I - co to znaczy?

Jest to choroba autoimmunologiczna i przewlekła, w której układ odpornościowy atakuje zdrowe komórki trzustki. Trzustka nie jest wtedy w stanie produkować własnej insuliny, która odpowiada za prawidłowy metabolizm cukrów. Bezpośrednim skutkiem tych zmian jest wysoki poziom glukozy we krwii (hiperglikemia). Wysokie stężenie cukru jest dla naszego organizmu jak silna trucizna, która prowadzi do licznych powikłań cukrzycowych.

Typ I cukrzycy jest kojarzony głównie z osobami młodymi, gdyż początek choroby ujawnia się zwykle w wieku poniżej 30. roku życia. Wyróżnia się dwa szczyty zapadalności na cukrzycę tego typu - pierwszy w wieku od 10. do 12. roku życia, a drugi między 16. a 19. rokiem życia. Nie jest to jednak reguła, gdyż istnieje tzw. postać LADA (z ang. latent autoimmune diabetes in adults), w której pełne objawy choroby ujawniają się najczęściej w 4. lub 5. dekadzie życia, a czasem nawet w wieku ok. 70 lat. Jest to związane z powolnym procesem niszczenia komórek trzustkowych oraz występowaniem mechanizmów ochronnych w naszym organizmie.

Zaniedbanie diagnostyki oraz leczenia cukrzycy typu I może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym również śmierci. Bardzo ważne jest więc, aby nie bagatelizować jej objawów. Aktualnie medycyna oferuje wiele możliwości w leczeniu tego zaburzenia, pozwalając osobie chorej na normalne życie.

Objawy - jak rozpoznać problem?

Historia naturalnej cukrzycy typu I dzieli się na 3 etapy:

  • autoimmunizacja - powstanie autoprzeciwciał,
  • autoagresja - niszczenie komórek Beta wysp trzustkowych,
  • klinicznie jawna cukrzyca typu 1.

Cukrzyca typu I jest chorobą, która rozwija się szybko i wiele jej objawów występuje jednocześnie. Szczególnie niepokojące mogą być:

  • nagłe i nadmierne pragnienie,
  • wzmożony apetyt,
  • nagły spadek wagi oraz masy mięśniowej,
  • duża częstotliwość oddawania moczu,
  • długotrwałe zmęczenie, brak energii, senność,
  • marznące palce, również przy wysokiej temperaturze powietrza.

Gdy wraz z nasileniem się wymienionych objawów, pojawiają się symptomy takie jak zapach acetonu w oddechu, całkowita utrata apetytu, zaburzenia świadomości, utraty przytomności, nudności, bóle brzucha i wymioty bądź gorączka, może to być oznaką tzw. kwasicy ketonowej. Należy wtedy bezzwłocznie skontaktować się z lekarzem, gdyż jest to stan zagrażający życiu.

Przyczyny występowania cukrzycy typu I

Za pojawienie się cukrzycy tego typu odpowiada błąd naszego układu odpornościowego, który niszczy zdrowe komórki trzustki odpowiadające za wytwarzanie insuliny, czyli tzw. komórki Beta. W procesie tym biorą udział autoprzeciwciała, czyli cząsteczki, które łączą się z komórkami własnego organizmu i powodują ich zniszczenie. Z reguły dopiero gdy ok. 80% wszystkich komórek Beta ulegnie destrukcji, można rozpoznać chorobę, a więc taki proces może w naszym organizmie trwać wiele lat, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy. Nadal jednak nie wiadomo dokładnie, co jest odpowiedzialne za wywołanie tego schorzenia, ani jak mu zapobiegać. Coraz więcej badań wskazuje jednak na przebyte infekcje wirusowe oraz takie czynniki, jak zimny klimat (niedobór witaminy D), rodzaj spożywanego pożywienia czy poziom zanieczyszczenia powietrza.

Czy jest to choroba dziedziczna?

Cukrzyca typu I nie jest chorobą stricte dziedziczną, ale dziedziczone są predyspozycje naszego organizmu do występowania tego typu autoagresji. Jeżeli więc w rodzinie znany jest przypadek jakiegokolwiek schorzenia z tej dziedziny, istnieje pewne ryzyko wystąpienia tej lub innej choroby autoimmunologicznej również u nas. W przypadku choroby naszego rodzeństwa, prawdopodobieństwo naszej choroby wynosi ok. 6%.

Ciąża przy cukrzycy typu I

Bardzo ważne jest, aby kontrola glikemii u kobiety w ciąży była wzmożona, a stężenia glukozy mieściły się w niemal idealnych przedziałach wartości. Dorosły organizm wybacza niewielkie błędy, ale drobne ciało nienarodzonego dziecka już nie. Bardzo ważne są pierwsze tygodnie ciąży, kiedy płód jest szczególnie wrażliwy na choćby najmniejsze wahania glukozy w krwi matki.

Okres ciąży wiąże się ze wzmożonym wydzielaniem pewnych hormonów, takich jak estrogeny, progesteron czy prolaktyna, które działają przeciwnie do insuliny. Następuje wtedy nasilenie insuliooporności i choroba się pogarsza, dlatego niezbędne jest zwiększenie dawki podawanego leku. Niestety negatywnie wpływa to na przebieg samej ciąży, gdyż glukoza ma możliwość przenikania przez łożysko, co powoduje zwiększoną produkcję insuliny u płodu. To zaś może powodować nieprawidłowy przyrost wzrostu płodu, podczas niedojrzałości jego organów. Niekontrolowana cukrzyca matki może więc spowodować powikłania, takie jak wielowodzie, stany przedrzucawkowe, wady wrodzone u dziecka (zazwyczaj układu nerwowego i serca), a czasem nawet poronienie. Przy tym schorzeniu wzrasta również ryzyko porodu poprzez cięcie cesarskie.

Nie należy się jednak obawiać zajścia w ciążę, gdyż odpowiednia kontrola oraz przestrzeganie zaleceń diabetologa uchronią kobietę oraz dziecko przed pojawieniem się wszelkich powikłań cukrzycy.

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Chorując na cukrzycę typu I nie musimy rezygnować całkowicie z aktywności fizycznej, jednak należy pamiętać o kilku zasadach. Przy tym schorzeniu szczególnie polecana jest aktywność aerobowa, czyli długotrwała o umiarkowanym natężeniu (np. jazda na rowerze, marsz, bieganie czy pływanie). Regularna aktywność zmniejsza masę ciała oraz insulinooporność, a dodatkowo poprawia zdrowie fizyczne i psychiczne.

Niewskazane są za to aktywności związane z wysiłkiem siłowym, choć możliwe jest wyczynowe uprawianie sportu. Wymaga to jednak ścisłej samokontroli i ciągłej współpracy z lekarzem. Intensywnego sportu powinno się jednak unikać przy przewlekłych powikłaniach cukrzycowych.

Leczenie cukrzycy - wyrzeczenia do końca życia?

Leczenie cukrzycy typu I polega na utrzymywaniu właściwego poziomu cukru we krwii, zatem wszystkie przyjęte pokarmy i napoje będą musiały być zbilansowane odpowiednią dawką insuliny. Oznacza to codzienne zastrzyki insulinowe, przyjmowane do końca życia. Jednym z elementów codziennego leczenia jest również badanie poziomu cukru we krwi za pomocą glukometru. Trwają również prace nad nowymi technologiami, które mają na celu ułatwić codzienną kontrolę tego schorzenia, takimi jak pompy insulinowe czy CGM (urządzenie do ciągłego monitorowania glikemii).

Możliwe powikłania choroby

Każdy rodzaj cukrzycy wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań. Nasze naczynia nie lubią stanów hiperglikemii i z czasem nie doprowadzają już wystarczającej ilości krwi do naszych narządów. Cierpią na tym nasz układ wydalniczy, neurologiczny, nasze oczy oraz kończyny. Im więcej wahań poziomu cukru z naszym organizmie, tym więcej negatywnych konsekwencji. Nawet jeżeli w tym momencie nie pojawiają się niepokojące objawy, nasze ciało zapamięta błędy w samokontroli i przypomni nam o nich za kilka lat.

Do najpoważniejszych powikłań należą:

  • śpiączka hipoglikemiczna - dochodzi do niej gdy zostanie podana zbyt duża dawka insuliny,
  • śpiączka ketonowa, hiperosmolarna lub mleczanowa - wszystkie spowodowane hiperglikemią, czyli brakiem insuliny w organizmie.

Do przewlekłych powikłań należą natomiast:

  • neuropatia - objawia się m.in. zaburzeniami czucia, pieczeniem, bólem oraz zaburzeniem pracy serca lub innych narządów,
  • nefropatia - uszkodzenie nerek,
  • retinopatia i zaćma - zaburzenia widzenia,
  • większe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i miażdżycy,
  • zespół stopy cukrzycowej,
  • powikłania w układzie kostnym i stawowym.

Powyższa lista może budzić strach, ale przy zachowanej samokontroli oraz odpowiedniej wiedzy, można zapobiegać powikłaniom oraz ich późniejszym skutkom.

Diagnostyka cukrzycy typu I

Rozpoznanie cukrzycy typu I jest proste i odbywa się na podstawie badania krwii. W przypadku zauważenia wyżej wymienionych objawów, należy udać się do lekarza, który zleci owe badanie. Będzie to tzw. przygodne badanie krwii, które nie wymaga bycia na czczo, gdyż ważny jest czas działania. Bardzo ważnym badaniem odpowiedzialnym za poziom kontroli choroby jest badanie stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) i jej wartość powinna wynosić poniżej 7%.


Opublikowane na Sprawdzgeny.pl. Data publikacji:
Gen LCT - nietolerancja laktozy

Gen LCT - nietolerancja laktozy

Laktoza (cukier mleczny) to dwucukier składający się z glukozy i galaktozy. W naturalnej postaci występuje jedynie w mleku ssaków. Laktoza jest źródłem łatwo przyswajalnej energii, stymuluje rozwój...

Więcej informacji

Dalsza pomoc i informacje

Znajdź najlepsze laboratorium
Znajdź laboratorium

Poradnik

Poznaj sekrety urody

Zobacz wszystkie