Badania DNA na ojcostwo - ustalenie pokrewieństwa

Badania genetyczne to jedyny, sprawdzony sposób na to, aby ustalić lub wykluczyć ojcostwo. Kiedyś wykonanie badania DNA na ojcostwo było dość problematyczne, przez co nie każdy mógł sobie na nie pozwolić. Dziś może wykonać je każdy, dodatkowo wybierając najwygodniejszą dla siebie formę.

badania-dna-ojcostwo-ojciec-i-syn.jpg

Ocena: 4/5 (0 opinii)

Test na ojcostwo to badanie genetyczne, które polega na sprawdzeniu podobieństw na podstawie 24 markerów. Do tej pory nie wynaleziono lepszego i bardziej skutecznego sposobu na to, aby potwierdzić lub wykluczyć czy dany mężczyzna jest ojcem biologicznym dziecka. Za wszystko odpowiedzialne są geny, ponieważ dzieci dziedziczą profil genetyczny po swoich rodzicach. Kod DNA jest niezmienny oraz charakterystyczny dla każdej jednostki, dlatego odpowiednio wykonanych badań genetycznych nie da się sfałszować.

Jak przebiega test na ojcostwo?

Procedury są różne, w zależności od tego, czy wykonujemy test prywatnie, czy też drogą sądową. Prywatny test na ojcostwo dostępny jest dla każdego: w wybranych laboratoriach, w aptekach, możliwy do zamówienia przez stronę internetową. Obecnie zainteresowani najczęściej zamawiają testy przez internet.

Jak przebiega wykonanie takiego testu w domu?

  • Przed pobraniem próbki nie należy spożywać posiłków (przynajmniej godzinę), słodkich napojów (np. soki, napoje gazowane), nie powinno się żuć gumy albo palić papierosów. Natomiast można pić wodę mineralną. Wszystko dlatego, aby nie zabrudzić wymazu resztkami jedzenia.
  • Przystępując do pobrania wymazu, trzeba pamiętać o zalożeniu gumowych rękawiczek, które znajdują się w opakowaniu. Wymazówki wyglądem przypominają patyczki do uszu, z tym że bawełniany koniec znajduje się tylko po jednej stronie – nie należy go dotykać!
  • Wymazówkę wkłada się do ust bawałnianym końcem, następnie przykłada się ją do wewnętrznej strony policzka i energicznie pociera, ruchami góra-dół – trzeba to powtórzyć przynajmniej dziesięć razy. Dopiero wtedy wymazówka jest w stanie pobrać warstwy naskórka, które najlepiej sprawdzą się do badań. Nie wystarczy poślinić wymazówki!
  • Po pobraniu próbki, należy ją odpowiednio zabezpieczyć. W opakowaniu testu na ojcostwo znajdują się specjalnie przygotowane do tego opakowania. Chowając próbkę do pudełka, trzeba uważać, by jej czymś nie zabrudzić. Przez cały czas powinno się mieć gumowe rękawiczki. Zapakowaną próbkę wkładamy do przygotowanej, zaadresowanej koperty, która jest już gotowa do wysłania.

Jakie przedmioty można poddać badaniom na ojcostwo?

Wymaz pobrany z policzka to nie jedyna forma badań genetycznych. Mimo że stanowi najpewniejszą opcję, ze względu na odpowiednią ilość DNA, to wciąż bardzo często kod DNA badany jest na podstawie wszelkich niekonwencjonalnych przedmiotów. Głównie dlatego, że nie zawsze jesteśmy w stanie dostarczyć wymazu z policzka.

Na szczęście DNA znajdziemy na wielu przedmiotach użytku codziennego, np. szczotka do włosów, szczoteczka do zębów, szklanka, sztućce, guma do żucia, chusteczka higieniczna itp. Wszystkie wymienione rzeczy posiadają na sobie tzw. mikroślady, czyli coś, czego nie widać gołym okiem, natomiast już najmniejszy mikroślad zawiera w sobie odpowiednie informacje. Mikroślady zostają po kontakcie danej osoby z jakimś przedmiotem.

Dla laboratorium nie ma żadnego znaczenia, jakiego rodzaju próbkę dostarczymy – zarówno wymaz z policzka, jak i mikroślady na przedmiotach, dają ten sam, wiarygodny wynik. Trudniej natomiast w odpowiedni sposób zabezpieczyć przedmiot tak, aby próbka była czysta – czyli nie zawierała np. kilku kodów DNA. Gdyby tak się stało, wykonanie badania byłoby niemożliwe.

Więc jak odpowiednio zabezpieczyć taką próbkę?

Wybrany do badań przedmiot, najlepiej w gumowych rękawiczkach, trzeba schować do sterylnej koperty. Jeżeli przedmiot jest niewielki, można schować go do pojemnika na mocz, który dostępny jest w każdej aptece. Przedmiot należy dodatkowo zabezpieczyć przed czynnikami zewnętrznymi, takimi jak ciepło (słońce) czy wilgoć.

Test na ojcostwo – rodzaje

1. Prywatny
Prywatny test na ojcostwo może wykonać dosłownie każdy. Jest całkowicie bezpieczny i ogólnodostępny. To rozwiązanie dla osób, które posiadają pewne wątpliwości, ale nie chcą rozwiązywać ich drogą sądową.
Warto zaznaczyć, że prywatny test na ojcostwo nie jest dedykowany wyłącznie przyszłym lub świeżo upieczonym rodzicom. Po test coraz częściej sięgają osoby starsze, posiadające już dorosłe dzieci. Wiele osób myśli o badaniach DNA na ojcostwo w bardzo stereotypowy sposób – kobieta nie jest pewna kto jest ojcem, bo zapewne była to niezaplanowana wpadka; mężczyzna próbuje się wymigać od obowiązku płacenia alimentów itd. itp. Niemniej jednak bardzo często jesteśmy świadkami wielu historii, które opowiadają o szpitalnych pomyłkach. To zdarza się stosunkowo rzadko, a jednak wciąż ma swoje miejsce. Testy na ojcostwo pomagają również w takich sytuacjach.
Pary bardzo często decydują się na wykonanie badań genetycznych pod presją swoich rodziców, którzy sugerują, że „dziecko wcale nie jest podobne”, „na pewno nie jest twoje” itp. Wyniki testu zapewniają im upragniony spokój oraz ucinają wszystkie, nieprzychylne komentarze. Dodatkowo pomaga fakt, że obecnie ceny prywatnych badań zaczynają się już od 600zł, co bez wątpienia umożliwia wykonanie testów na ojcostwo szerszemu gronu osób. Badania ojcostwa można wykonać w domu – współcześnie to najczęściej wybierana forma wykonania testu. Zestaw do badania jest wysyłany pocztą, dostępny w specjalnie wyznaczonych do tego punktach, a nawet w aptekach. Jego wykonanie jest banalnie proste i – przede wszystkim – całkowicie bezpieczne dla dziecka. Wystarczy pobrać, z pomocą specjalnej szpatułki, próbki z wnętrza policzków. Niektóre z laboratoriów w swojej ofercie mają jeszcze jedno rozwiązanie. Polega na tym, że pielęgniarka przyjeżdża pod wskazany adres i pobiera próbki na miejscu. Ta opcja powstała z myślą o osobach, które przez np. chorobę, nie są w stanie samodzielnie nabyć testu lub pobrać próbki. Sposobów na wykonanie badań na ojcostwo jest teraz bardzo dużo, dlatego z pewnością każdy znajdzie dla siebie najwygodniejszą i najbardziej odpowiadającą opcję.

2. W celach sądowych
Wykonanie badań na ojcostwo w warunkach sądowych, wymaga złożenia specjalnego wniosku przez strony biorące udział w procesie. Sądowe badania na ojcostwo wymagają ściśle określonych procedur – właśnie dlatego stanowią główne źródło wyroków sądowych. Prywatnie wykonany test na ojcostwo nie będzie stanowić żadnego dowodu – jest nim jedynie fachowo sporządzona ekspertyza. Sądowe badania dna na ojcostwo zlecane są bezpośrednio przez sąd lub prokuratora. Samo badanie różni się przede wszystkim tym, że wymaga obecności co najmniej dwóch świadków – najczęściej są nimi pracownicy laboratorium. Nie jest to również badanie anonimowe. Poza tym, samo pobranie próbki wygląda dokładnie tak samo jak w przypadku testów prywatnych – wymaz z policzka. Są sytuacje, w których strony mogą zastrzec sobie prywatność. Próbka podpisana jest wówczas pseudonimem, a w laboratorium nikt nie zna danych osobowych badanych. W takim przypadku badanie wykonywane jest samodzielnie – bez świadków. Tak wykonany test, nawet jeśli został wykonany na zlecenie sądu, nie stanowi źródła dowodowego – wyniki testu nie są dla sądu wiarygodne i na ich podstawie nie można ustalić ani wykluczyć ojcostwa. Jak wygląda sądowe ustalanie ojcostwa? Sąd ustala ojcostwo na podstawie orzeczenia sądowego. Takie orzeczenie musi brać pod uwagę nie tylko wyniki badań dna, ale również ustalenia obu stron, biorących udział w procesie. Są przypadki, w których mężczyźni – bez względu na wynik – decydują się dziecko uznać. Na postępowanie sądu wpływ na również stan cywilny biorących udział w procesie stron. Procedura wygląda zupełnie inaczej w przypadku małżeństw i zupełnie inaczej w przypadku związków nieformalnych. W przypadku zawartego małżeństwa, sąd zakłada, że ojcem dziecka będzie mąż matki.
Rodzice mają prawo wykonać badania dna ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka. Jednakże muszą być ku temu konkretne powody, np. rażące niepodobieństwo. Z kolei przy związkach nieformalnych ojcostwo ustala się na podstawie orzeczenia sądowego lub przez uznanie. Matka dziecka może odrzucić uznanie ojcostwa przez mężczyznę, jeśli jest ono niepełnoletnie. Pełnoletnie dziecko samo decyduje o uznaniu. W nieformalnych związkach wystąpić o ustalenie ojcostwa może wyłącznie matka lub prokurator.
W obu przypadkach (małżeństwo lub nie) po potwierdzeniu ojcostwa, wszystkie koszty związane z badaniami ponosi ojciec dziecka. W przeciwnym razie, koszty ponosi sąd lub prokurator, rzadko kiedy zdarza się, by koszty sądowe pokrywała matka dziecka. Bardzo częstym pytaniem dotyczącym sądowych badań genetycznych, jest to, czy można wykonać testy na ojcostwo bez wiedzy matki. Polskie prawo wyraźnie mówi, że aby wykonać sądowe badania, trzeba uzyskać zgodę obu stron.

Badania DNA ojcostwa – jak odczytywać wynik?

Dokument z wynikami badań DNA ojcostwa zawiera nie tylko jego potwierdzenie lub zaprzeczenie. Ocena pokrewieństwa oparta jest na szczegółowo opisanych profilach genetycznych domniemanego ojca oraz dziecka. Profile genetyczne oceniane są na podstawie badanych markerów, dlatego wynik przedstawia tabelę, w której wypisane są wszystkie markery uwzględnione w badaniach wraz z wynikami zarówno domniemanego ojca, jak i dziecka. W tabeli jest również kolumna dla matki, jeśli ta decyduje się na badania. Zgodność markerów oznacza, że mężczyzna jest ojcem dziecka.

Nie każdy jest w stanie odczytać tabelę prawidłowo, dlatego oprócz wykresu, znajduje się dodatkowy jego opis, który szczegółowo wyjaśnia, na jakiej podstawie ojcostwo zostało ustalone lub zaprzeczone. Oprócz tego wyjaśniona jest także metoda przeprowadzonego badania oraz opis tego, w jakim stanie zostały dostarczone próbki. Jeżeli znajdowały się na nich jakieś dodatkowe mikroślady, z pewnością zostaną wypisane. Na wyniku znajdziemy również wszystkie informacje dotyczące placówki, w której wykonany został test, czyli: nazwa, adres, NIP oraz dane personalne osób poddanych badaniom. Całość powinna zostać potwierdzona pieczątkami oraz podpisami osób, które odpowiadały za przeprowadzenie testu.

Badania genetyczne na ojcostwo – cena

Podstawowe badania genetyczne na ojcostwo kosztują już 600zł. Jednak nie zawsze zapewniają pełny wachlarz markerów oraz dodatkowych udogodnień, związanych chociażby z przesyłką. Dlatego taniej nie zawsze oznacza lepiej. Przed zakupieniem testu na ojcostwo, trzeba upewnić się, czy:

  • laboratorium nie ukrywa dodatkowych kosztów
  • test bada 24 markery
  • laboratorium posiada certyfikaty oraz referencje
  • dostarczenie testu nie łączy się z dodatkowymi opłatami

Przed zakupem testu należy zadzwonić do laboratorium i przeprowadzić szczegółowy wywiad, dotyczący gwarancji, przykładowego wyniku badań genetycznych na ojcostwo oraz posiadanych certyfikatów.

Test na ojcostwo, który uwzględnia wszystkie markery oraz zapewnia gwarancję, zazwyczaj kosztuje w okolicach tysiąca złotych.

Gwarancja jest bardzo istotna. Przydaje się w sytuacjach, w których z jakiejś przyczyny dochodzi do zanieczyszczenia próbki innym DNA. Wówczas, całkowicie za darmo, możemy wysłać kolejną próbkę do badań. Bez gwarancji trzeba za nią dopłacić ok. 200-400 złotych. Trzeba liczyć się z tym, że cena zmienia się zależnie od tego, jakiego rodzaju próbkę planujemy poddać badaniom laboratoryjnym. Najtańsza, to oczywiście wymaz z policzka. Jednak sytuacje życiowe często zmuszają do wysłania innego rodzaju próbki, np. włos, dziecięcy smoczek lub inne przedmioty, które zawierają mikroślady. To oczywiście nie oznacza, że wszystkie tanie testy będą nieodpowiednie. Wszystko zależy od laboratorium, które daną usługę oferuje. Najdroższe testy na ojcostwo, to te, które wykonuje się w trakcie ciąży. Ich koszt może dojść nawet do 6.000zł. Bardzo wiele osób zadaje sobie pytanie, czy testy na ojcostwo mogą być refundowane przez NFZ. Niestety nie, przede wszystkim dlatego, że nie są to badania medyczne. Jednak laboratoria wyszły naprzeciw potrzebującym i wprowadziły system ratalny. Dzięki temu możemy spłacać test w kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu ratach – bez żadnego oprocentowania. Koszty związane z badaniami DNA ojcostwa czasami ponosi Skarb Państwa (badania sądowe). W każdym razie, decydując się na zakup testu, należy pamiętać, że jest to koszt jednorazowy.

Czy badanie DNA na ojcostwo jest bezpieczne podczas ciąży?

Testy na ojcostwo nie stanowią żadnego niebezpieczeństwa dla dziecka, nawet w trakcie ciąży. Próbka DNA pobierana jest z krwi matki, dlatego badanie to jest całkowicie nieinwazyjne. Od mężczyzny pobiera się wymaz z policzka, ale badanie to można również wykonać, dostarczając laboratorium mikroślady. Podobnie jak badania prenatalne, testy na ojcostwo można zrobić po 10. tygodniu ciąży. Dodatkowo można połączyć oba badania i przy okazji sprawdzić, czy dziecko rozwija się w prawidłowy sposób.

Dla matki sytuacja, w której nie jest pewna, kto tak naprawdę jest ojcem jej dziecka, jest bardzo trudna. Towarzyszą jej bardzo silne emocje, które bez wątpienia wpływają na przebieg ciąży. Niepewny mężczyzna również nie będzie w stanie odpowiednio wesprzeć ciężarną kobietę. Dlatego badania DNA na ojcostwo są idealnym rozwiązaniem dla przyszłych rodziców. Dają taką samą gwarancję jak badania wykonane już po porodzie. Wyniki testu nie tylko udzielą odpowiednich informacji, ale mogą okazać się pewnego rodzaju lekarstwem, które pozwoli zniwelować stres, wzbudzić w obojgu rodzicach spokój, a także pomóc w odbudowaniu relacji już przed narodzinami dziecka. Taka wiedza umożliwi zaplanowanie przyszłości, co w trakcie ciąży jest bardzo ważnym aspektem, zwłaszcza dla kobiet.

Badanie ojcostwa – co zrobić, by zaprzeczyć ojcostwo?

Współcześnie bardzo wielu mężczyzn decyduje się na wykonanie badania. Podyktowane jest to niepewnością oraz chęcią uregulowania spraw związanych z płaceniem alimentów. Zaprzeczenie ojcostwa to udowodnienie, że dany mężczyzna nie jest biologicznym ojcem dziecka, mimo iż wcześniej został za niego uznany. Według prawa mężczyzna automatycznie staje się ojcem dziecka swojej żony lub gdy dziecko urodziło się trzysta dni przed ustaniem małżeństwa. Wówczas mężczyzna ma prawo, w ciągu sześciu miesięcy od narodzin, złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa. Powództwo wytoczone jest zawórno przeciwko matce, jak i dziecku. W ten sam sposób działa to w drugą stronę, kiedy kobieta składa pozew przeciwko domniemanemu ojcu. Pełnoletnie dziecko również ma prawo do tego, aby taki pozew wytoczyć. Sprawy tego typu prowadzone są w sądach rejonowych. Oprócz zeznań stron, sąd bierze pod uwagę opinie świadków.

Kto powinien zdecydować się na badanie ojcostwa?

Testy na ojcostwo zawsze stanowiły dość kontrowersyjny temat. Pojawiały się nawet opinie, że testy są zbędne, ponieważ informacja dotycząca pokrewieństwa niczego nie zmienia, jeśli się owe dziecko kocha. Dodatkowo kobiety i mężczyzni, którzy zdecydowali się na wykonanie takiego testu, byli odbierani jako lekkoduchy, którym trafiła się niechciana ciąża, za którą mężczyzna nie chce ponosić absolutnie żadnej odpowiedzialności.

Przez to bardzo wiele osób stroni od wykonania badań genetycznych, a przecież są one dedykowane wszystkim osobom, które mają wszelkiego rodzaju wątpliwości. Trudno jest zapewnić dziecku normalny, spokojny i szczęśliwy dom, jeśli rodzice nie są pewni kto tak naprawdę jest jego biologicznym ojcem. Dlatego, zamiast żyć w niepewności oraz stresie związanym z niewiedzą, warto zastanowić się nad wykonaniem testu na ojcostwo. Potwierdzenie ojcostwa pozwoli na odbudowanie nadszarpniętych relacji oraz zaufania, z kolei jego zaprzeczenie umożliwi poukładanie spraw, które do tej pory były źródłem wielu problemów. Obecnie cena badań DNA na ojcostwo jest relatywnie niska, a zrobić je można w każdym wieku. Dlatego należy przestać myśleć o testach na ojcostwo jak o czymś wstydliwym. Zwłaszcza, gdy XXI wiek umożliwia wykonanie takiego testu w zaciszu własnego mieszkania, bez potrzeby pokazywania się w laboratorium. W takich sytuacjach dobro dziecka jest zawsze najważniejsze, dlatego należy o nie odpowiednio wcześnie zadbać.


Opublikowane na Sprawdzgeny.pl. Data publikacji:

Dalsza pomoc i informacje

Znajdź najlepsze laboratorium
Znajdź laboratorium

Poradnik

Poznaj sekrety urody

Zobacz wszystkie